Məzmun cədvəli
Məzmun cədvəli
Əgər valideynsinizsə, böyük ehtimalla həyatınızda ən azı bir dəfə probiotiklər haqqında düşünmüsünüz.
Bəlkə övladınıza antibiotik yazılıb və siz onun ishal olmasının qarşısını almağa çalışırsınız. Bəlkə də uşaqda qəbizlik var. Yaxud da mağazalarda rəfləri bəzəyən o rəngarəng probiotik saqqızlarını görüb öz-özünüzə soruşmusunuz: "Görəsən, mənim övladımın buna ehtiyacı varmı?"
Qısa cavab belədir: Ola bilsin, bəli. Probiotiklər bəzi uşaqlar və müəyyən xüsusi problemlər üçün faydalı ola bilər. Lakin onlar hər bir uşağın hər gün qəbul etməli olduğu məcburi vasitə deyildir.
Aşağıda uşaqlar üçün probiotiklər haqqında bildiklərimiz, onların həqiqətdə nəyə kömək edə biləcəyi və istifadə etməyi düşünürsünüzsə, nəyə diqqət yetirməli olduğunuz təqdim olunur.
Adətən "bakteriya" sözünü eşidəndə ağlımıza pis bir şey gəlir. Lakin əslində bədənimiz faydalı və orada yaşamalı olan bakteriyalarla doludur. Övladınızın həzm sistemində trilyonlarla bakteriya və digər mikroskopik canlılar məskən salıb! Birlikdə onlar bağırsaq mikrobiomu adlanır.
Bağırsaq mikrobiomunu uşağınızın həzm sisteminin daxilindəki kiçik bir icma kimi təsəvvür edin. Hər şey qaydasında olduqda, faydalı bakteriyalar bu icmada tarazlığı qoruyur. Onlar, həmçinin, qidaların həzminə kömək edir, faydalı maddələr sintez edir və həzm sistemi ilə bədənin digər hissələri arasında sədd rolu oynayan bağırsaq divarını dəstəkləyirlər.
Bəs probiotiklər burada necə rol oynayır?
Probiotiklər bu mühitə canlı və faydalı mikroorqanizmlər əlavə edir. Növündən asılı olaraq, onlar bağırsaqda artıq məskən salmış xeyirli bakteriyaları dəstəkləyir və zərərli bakteriyaların üstünlük qazanmasının qarşısını almağa kömək edir.
Probiotikləri qatıq və kefır kimi canlı bakteriya kulturaları ilə zəngin qidalar və ya qida əlavələrindən əldə edə bilərsiniz. Uşaqlar üçün probiotik əlavələri istifadəsi asan olan müxtəlif formalarda — saqqız, toz, çeynənən həb və damcı şəklində təqdim olunur.
Probiotiklər müəyyən hallarda uşaqlar üçün faydalı ola bilər. Lakin bəzən reklamlarda verilən vədlər elmi faktları qabaqlayır. Bəzi istifadə sahələri üzrə güclü elmi sübutlar olduğu halda, digərləri üçün araşdırmalar hələ də davam edir.
Tədqiqatların hazırkı nəticələri aşağıdakı kimidir:
Sağlam uşaqlar üçün probiotiklər ümumilikdə təhlükəsiz hesab olunur.
Sağlam uşaqların böyük əksəriyyəti probiotikləri çox yaxşı mənimsəyir. Övladınız probiotik qəbul etməyə ilk başladığı günlərdə yüngül qarın köpü və ya qaz problemi hiss edə bilər. Həmçinin nəcisin konsistensiyasında (sıxlığında) və rəngində də bir qədər dəyişiklik müşahidə oluna bilər.
Bununla belə, sağlam uşaqların illər boyu hər gün probiotik əlavələri qəbul etməsinin uzunmüddətli təsirləri haqqında hələ də kifayət qədər geniş məlumatımız yoxdur.
Nadir hallarda da olsa, probiotiklərin tərkibindəki bakteriya və ya maya göbələkləri infeksiyaya səbəb ola bilər. İmmunitet sistemi zəifləmiş, vaxtından əvvəl doğulmuş, müəyyən mürəkkəb xroniki xəstəlikləri olan və ya ağır xəstə uşaqlarda bu risk daha yüksəkdir.
Qida əlavələri rəfində dayanıb 20 fərqli probiotik arasında tərəddüd edirsinizsə, bu məsələni pediatrınızla müzakirə etməyin tam vaxtıdır. Həkimə probiotik qəbulunu nə üçün düşündüyünüzü dəqiq izah edin ki, o, övladınızın fərdi sağlamlıq ehtiyaclarına ən uyğun olan doğru probiotiki seçə bilsin.
Ümumi qayda olaraq, uşağınıza hər hansı bir qida əlavəsi verməyə başlamazdan əvvəl həmişə uşaq həkimi ilə məsləhətləşmək ən doğru addımdır.
Bəzi qidaların tərkibində təbii olaraq canlı mikrorqanizm kulturaları var və onlar uşaqlar üçün əla probiotik mənbəyidir. Uşaqlar üçün uyğun seçimlərə aşağıdakılar daxildir:
Bir çox ailələr üçün qatıq başlamaq üçün ən asan və əlçatan seçimdir. O tanışdır, uşaqların çoxunun xoşuna gəlir, eyni zamanda protein və kalsium kimi faydalı qida maddələrini də təmin edir. Qablaşdırmanın üzərində "canlı və aktiv kulturalar" qeydinin olub-olmadığını mütləq yoxlayın.
Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş probiotik əlavələrinin növlərinə gəldikdə, seçim imkanlarının kifayət qədər bol olduğunu görəcəksiniz. Onlar aşağıdakı formalarda mövcuddur:
Həmçinin soyuducuda saxlanılan və otaq temperaturuna davamlı olan probiotiklər mövcuddur. Bəzi məhsullar yalnız bir bakteriya ştamını ehtiva etdiyi halda, digərləri zəngin ştam tərkibinə malikdir. İndi isə bu seçimləri daha ətraflı nəzərdən keçirək.
Saqqızlar aydın bir səbəbdən məşhurdur: uşaqlar adətən onları həvəslə qəbul edirlər. Onları təhlükəsiz şəkildə çeynəyə bilən daha böyük uşaqlar üçün bu, çox rahat bir variantdır.
Körpəniz və ya yenicə dil açan balaca uşağınız varsa, damcılar yeganə təhlükəsiz seçimdir.
Qablaşdırma üzərindəki məlumatı həmişə diqqətlə oxuyun, çünki bəzi probiotik damcılarının tərkibində D vitamini və ya digər faydalı maddələr də ola bilər. Bu faydalı olsa da, övladınız artıq multivitamin və ya başqa bir əlavə qəbul edirsə, eyni maddəni təsadüfən ikiqat doza ilə vermək istəməzsiniz.
Çeynənən həblər kapsul udmaq üçün hələ ki balaca olan, lakin həbi təhlükəsiz çeynəyə biləcək yaşda olan uşaqlar üçün çox yaxşı seçimdir.
Tozlar dərman kimi görünən hər şeydən imtina edən uşaqlar üçün xilaskar ola bilər. Məhsuldan asılı olaraq, tozu qatıq, alma püresi və ya suya qarışdırıb verə bilərsiniz.
Sadəcə qablaşdırmanın üzərindəki təlimatlara əməl edin. Həmçinin probiotiki çox isti bir şeylə qarışdırmaqdan çəkinin, çünki yüksək temperatur canlı mikrorqanizmlərin bir hissəsini məhv edə bilər.
Əksər sağlam uşaqlar üçün probiotiklər təhlükəsiz hesab olunur. Əks təsirləri adətən yüngül olur — məsələn, qaz və ya qarın köpü kimi. Lakin ağır xəstəliyi olan, immunitet sistemi zəifləmiş, vaxtından əvvəl doğulmuş və ya müəyyən xroniki xəstəlikləri olan uşaqlar probiotiklərdən uzaq durmalı ola bilərlər. Şübhəniz varsa, istifadəyə başlamazdan əvvəl uşaq həkimi ilə məsləhətləşin.
Bu, probiotikdən hansı nəticəni gözlədiyinizdən asılıdır. Qəfildən dəyişiklik görəcəyiniz dəqiq bir gün sayı yoxdur. Həzm problemlərini araşdıran bəzi tədqiqatlarda müsbət dəyişikliklər bir neçə gün ərzində müşahidə olunur. Digər probiotiklərin təsiri isə bir neçə həftə boyunca öyrənilir.
Əgər uşağınıza probiotik verirsinizsə və heç bir irəliləyiş hiss olunmursa, avtomatik olaraq dozanı artırmaq lazımdır deyə düşünməyin. Bu, sadəcə yanlış ştam seçimi ola bilər və ya həmin konkret problem üçün probiotik doğru həll yolu olmaya bilər.
Hər probiotik üçün uyğun olan mükəmməl bir zaman yoxdur. İstifadə etdiyiniz məhsulun qablaşdırmasındakı təlimatı yoxlayın. Bəzi probiotiklərin yeməklə birlikdə qəbulu nəzərdə tutulur, digərlərinin isə fərqli qaydaları olur.
Praktiki baxımdan müntəzəmlik ən vacib amildir. Əgər probiotiki hər gün yaddan çıxarmadan vermək üçün ən rahat vaxt səhər yeməyidirsə, ailəniz üçün ən doğru vaxt elə o ola bilər.
Bəli, bir çox probiotik əlavələri gündəlik istifadə üçün nəzərdə tutulub. Əgər uşağınıza uzunmüddətli probiotik verməyi planlaşdırırsınızsa, bunun potensial fayda və riskləri haqqında pediatrınızla danışın.
Bəli, müəyyən probiotiklər kömək edə bilər. Antibiotiklər bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların bir hissəsini məhv edir və bu da ishala gətirib çıxara bilir. Tədqiqatlar göstərir ki, xüsusi probiotik ştamları sağlam uşaqlarda antibiotik mənşəli ishal riskini azaldır.
İndiki vaxtda probiotiklərin hər yerdə qarşınıza çıxdığını düşünürsünüzsə, yanılmırsınız. Övladınız üçün probiotikin lazım olub-olmadığına qərar verərkən, ilk növbədə onu nə üçün vermək istədiyinizi müəyyənləşdirin. Daha sonra uşağınızın uzunmüddətli sağlamlığını dəstəkləmək üçün hansı ştamın faydalı ola biləcəyini, eləcə də doğru forma və dozanı pediatrınızla müzakirə edin.
İstinadlar:
XƏBƏRDARLIQ: Bu bəyanatlar Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) tərəfindən təsdiqlənməmişdir. Bu məhsullar xəstəliklərin diaqnostikası, müalicəsi və ya profilaktikası üçün nəzərdə tutulmamışdır.
